Nie każde wyjście z domu jest ewakuacją

W wyobrażeniach ewakuacja wygląda dramatycznie: alarm, walizki, korek na drodze. W rzeczywistości najtrudniejsza jest inna chwila: ta, w której jeszcze nic się nie stało, a już wiadomo, że może. Woda podchodzi, ale jeszcze nie weszła. Prądu nie ma już drugą dobę. Coś się dzieje kilkadziesiąt kilometrów dalej i nie wiadomo, czy przyjdzie tutaj.

Ludzie w takiej chwili robią najgorszą możliwą rzecz: czekają na sygnał, który rozstrzygnie za nich. Sygnał zwykle przychodzi, gdy część opcji już przepadła.

Trzy różne wyjścia, które mylą się ze sobą

Warto rozdzielić trzy sytuacje, bo mają różne progi i różne pakowanie:

Największa liczba błędów bierze się z mylenia pierwszego z drugim. Wyjście wyprzedzające jest tanie: możesz wrócić, jeśli nic się nie wydarzy. Ewakuacja na ostatnią chwilę jest droga: drogi zablokowane, telefon nie działa, dziecko przestraszone, a ty pakujesz się w pośpiechu i zostawiasz rzeczy, po które będziesz wracać.

Spisz swoją granicę, zanim będzie potrzebna

Granica to konkretny warunek, po którym przestajesz czekać. Nie „jak będzie źle”, tylko coś, co da się sprawdzić. Przykłady, które ludzie realnie sobie ustalają:

• Woda przekroczyła punkt, który widać z okna, i nadal rośnie.
• Brak prądu trwa dłużej niż dobę, a w domu jest osoba zależna od zasilanego urządzenia.
• Nie ma wody w kranie dłużej niż dobę i nie wiadomo, kiedy wróci.
• Temperatura w mieszkaniu spadła poniżej granicy, przy której da się spać z dzieckiem.
• Pojawił się komunikat służb dotyczący naszej miejscowości.

Granica ma być jedna na sytuację i zapisana tam, gdzie ją znajdziecie. Jej sens polega na tym, że decyzję podejmujecie przy stole, na spokojnie, a nie w nocy przy latarce.

Dokąd, czyli pytanie ważniejsze niż „co zabrać”

Zanim zaczniesz pakować plecak, ustal cel. Wyjście bez celu kończy się jazdą przed siebie i szukaniem noclegu, gdy wszyscy szukają noclegu.

Ustal trzy adresy w różnych kierunkach i różnych odległościach: bliski, do którego dojdziesz pieszo, średni, do którego dojedziesz w godzinę, i daleki, poza obszarem, który może być objęty tym samym problemem. Do każdego zapisz nazwisko, adres i numer telefonu. Uprzedź te osoby wcześniej. To pięć minut rozmowy dzisiaj i ogromna różnica w dniu, w którym byłoby to potrzebne.

Dwadzieścia minut i dwie godziny

Pakowanie ma dwie wersje, bo dwie sytuacje są zupełnie różne:

Dwadzieścia minut. Dokumenty, leki, telefon i ładowarka, gotówka, klucze, woda, coś ciepłego dla każdego, rzeczy dziecka, transporter dla zwierzęcia. Wszystko powinno być tam, gdzie sięgniesz bez zastanowienia.

Dwie godziny. Do tego: dodatkowe ubranie, jedzenie na kilka dni, śpiwory albo koce, podstawowe narzędzia, dokumentacja majątku (zdjęcia mieszkania i sprzętu na wypadek szkody), zabezpieczenie domu: zakręcenie wody i gazu, wyłączenie zasilania, jeśli to zasadne, wyniesienie rzeczy z parteru wyżej.

Jeżeli masz tylko jedną listę, zrób tę pierwszą. Ona ratuje najwięcej.

Role, nie chaos

W domu, w którym nikt nie ustalił ról, wszyscy robią to samo albo nikt nie robi niczego. Podział, który się sprawdza: jedna osoba odpowiada za dokumenty i pieniądze, druga za dzieci, trzecia za leki i zwierzęta, czwarta za dom (woda, gaz, prąd, okna). Jeśli w domu są dwie osoby dorosłe, dzielicie to na dwie części i mówicie o tym głośno przed wyjściem.

Ustalcie też punkt zbiórki na wypadek, gdyby ktoś był poza domem, i osobę kontaktową spoza waszej miejscowości. Przy przeciążonej sieci łatwiej dodzwonić się dalej niż lokalnie, a jedna osoba na zewnątrz może przekazywać wiadomości między wami.

Dokumenty i pieniądze: zrób to raz, działa latami

W dniu wyjścia nikt nie ma czasu szukać aktu własności ani numeru polisy. Dlatego to jest praca do wykonania w spokojny wieczór.

Zrób zdjęcia najważniejszych dokumentów: dowodów, aktów, umów, polis, dokumentacji medycznej, książeczek zdrowia dzieci, dokumentów zwierząt. Zapisz je w dwóch miejscach: w telefonie i poza domem, u kogoś bliskiego albo w usłudze, do której masz dostęp z dowolnego urządzenia. Papierowe oryginały trzymaj w jednym miejscu, o którym wie więcej niż jedna osoba w domu.

Gotówka w małych nominałach ma znaczenie, bo przy braku prądu terminale i bankomaty przestają działać. Nie chodzi o duże kwoty, tylko o możliwość zapłacenia za paliwo, nocleg albo jedzenie w pierwszej dobie.

Zrób też dokumentację majątku: kilkanaście zdjęć mieszkania, sprzętu i pomieszczeń. Jeśli dojdzie do szkody, to jest materiał, który później bardzo trudno odtworzyć z pamięci.

Samochód jest częścią planu albo jego słabym punktem

Auto z bakiem pustym do połowy jest w takiej sytuacji problemem, bo stacje przy wyjazdach z miasta pustoszeją najszybciej. Prosta zasada, która nic nie kosztuje: w okresach podwyższonego ryzyka nie schodzisz poniżej połowy baku.

W bagażniku warto trzymać rzeczy, które i tak przydają się przez cały rok: koc, latarka, ładowarka do telefonu działająca z gniazda w samochodzie, woda, coś do jedzenia o długim terminie, podstawowy zestaw opatrunkowy, rękawice. Zimą dodatkowo łopatka, ciepłe okrycie i coś pod koła.

Ustal wcześniej, kto prowadzi, jeśli macie jedno auto i dwie osoby dorosłe, i co robicie, gdy droga jest zablokowana. Druga trasa sprawdzona na mapie w spokojny dzień jest warta więcej niż nawigacja w dniu, w którym wszyscy jadą tą samą drogą.

Czego nie robić

• Nie wjeżdżaj w wodę na drodze. Nie widać, czy pod nią jest jeszcze droga, a niewielka głębokość wystarczy, żeby zabrać samochód.
• Nie wracaj po rzeczy, gdy już wyszliście. Rzeczy da się odkupić.
• Nie zostawiaj zwierząt uwiązanych ani zamkniętych bez dostępu do wody i wyjścia.
• Nie zakładaj, że telefon będzie działał. Miej numery na papierze.
• Nie planuj trasy tylko przez jedną drogę. Miej drugą.

Kiedy zostać

Wyjście nie zawsze jest najlepsze. Jeśli na zewnątrz jest niebezpieczniej niż w środku, bo jest silny wiatr, oblodzenie albo komunikat służb, żeby pozostać w domu, zostajesz i przygotowujesz się na miejscu: woda, ciepło, informacja, kontakt. Decyzja o zostaniu też powinna być decyzją, a nie brakiem decyzji.

Checklista do zrobienia w tym tygodniu

• Zapisana granica: konkretny warunek, po którym wychodzimy.
• Trzy adresy docelowe z numerami telefonów, uprzedzone osoby.
• Lista na dwadzieścia minut, rzeczy w jednym miejscu.
• Podział ról między dorosłych, wypowiedziany na głos.
• Punkt zbiórki i osoba kontaktowa spoza miejscowości.
• Numery na papierze, nie tylko w telefonie.
• Dwie trasy wyjazdu, sprawdzone na mapie.
• Ustalone, kto zabiera zwierzę i w czym.

Granice

O ewakuacji obszaru rozstrzygają służby i ich komunikaty mają pierwszeństwo przed każdym planem domowym. Ten materiał ma sprawić, że gdy taki komunikat przyjdzie, wyjście zajmie wam minuty zamiast godzin, a nie zastąpić decyzji podejmowanych przez służby.

Zamień to na plan swojej rodziny

Usiądźcie dziś na piętnaście minut i zapiszcie jedno zdanie: przy czym wychodzimy i dokąd. Materiał Decyzja o wyjściu i pierwsze 24 godziny prowadzi przez tę rozmowę krok po kroku, z gotowymi miejscami na wasze warunki, adresy i podział ról, osobno dla wersji na dwadzieścia minut i na dwie godziny.